ABD’de Zorunlu Eğitim Kaç Yıl? Bir Genç Yetişkinin Mizahi Perspektifiyle
ABD’de Zorunlu Eğitim: 12 Yıl mı? 14 Yıl mı? 16 Yıl mı?
Yine bir sabah, kahvemi içerken düşündüm: “Zorunlu eğitim kaç yıl daha olabilir ki?” İzmir’de büyümüş biri olarak, ilkokuldan liseye kadar, eğitim sisteminin sınırlarını gayet net bir şekilde biliyorum. Ama ABD’de zorunlu eğitim kaç yıl? Bu kadar derin bir soruyu sormadan önce, bu yazıya başlayarak bir “eşik” daha atlamış oldum. 25 yaşında, arkadaş ortamında sürekli espri yapan biri olarak, öğrenim hayatımın çokça “eğlenceli” kısmını geçtim (lise sonu dönemi esasen “görsel sanatlar” alanında bir şov gibiydi), ama şimdi daha büyük bir soru var: Amerika’da zorunlu eğitim sistemi nasıl?
ABD’de Zorunlu Eğitim Ne Kadar Sürer?
Yalnızca Amerika’da zorunlu eğitim süresinin tam olarak ne kadar olduğunu öğrenmeye çalışırken, kendimi bir anda Harvard’dan mezun olmuş gibi hissettim. Tamam, belki bu kadar iddialı olmasam da…
ABD’de zorunlu eğitim 12 yıldır. Yani, çocuklar 5-6 yaşlarından itibaren okula başlarlar, 18 yaşlarına kadar eğitim almak zorundadırlar. Fakat bu, her eyaletin kendi yasalarına göre değişebilen bazı istisnalarla, çocuksu bir “kurallar içinde” yaşama yolculuğunun başlangıcıdır. 12 yıl mı? Hayır, aslında 12 yıl bile bazen çok uzun bir süreç. Örneğin, benim “ekstra” eğitimim her sabah 10 dakika geç kalmamla başlar, sonra bir de öğle tatilinde sandviç yerken “bu eğitim ne işe yarıyor ki?” sorusuyla devam eder.
Ama işte o 12 yıl, o kadar can sıkıcı olabilir ki, insan hayalinde 14 veya 16 yıl zorlu eğitim yollarına gitmek ister. “Zorunlu eğitim 16 yıl olsun, ben bir ‘geveze’ sınıf başkanıyım” diye kendimi hayal ediyorum ama sonra, tam olarak sınıfı düşündüm: Herkes 12. sınıfa geldikten sonra iki yıl daha okula devam etmeli mi? Sanırım, sınıf arkadaşlarımın buna katılmak istememesi muhtemel.
İç Ses: “Vallahi bu kadar eğitim mi olur?”
Bir öğle tatilinde, ofisteyim. Yani, şimdi diyebilirsiniz ki, “Ofiste ne işin var?” Evet, genelde ofiste pek fazla işim olmuyor ama işte arkadaşlarımı görmek için bir şansa sahip oluyorum. Gözlüklerimi takarken, kafamda dönüp dolaşan başka bir düşünce beliriyor. “Bu kadar eğitim mi olur? 12 yıl eğitim alacak, sonra ne olacak?”
Arkadaşım Serdar ile küçük bir diyalog başlıyoruz:
Serdar: “Ya Zeynep, zorunlu eğitim sisteminden bıkmadın mı? Ben ne zaman bir şey öğrenmek istesem, ‘yapma!’ diyorlar.”
Ben: “Serdar, biz aslında 18 yaşında değil miyiz? Ama hala bir öğretmenden onay almak zorundayız. Bu zorunlu eğitim, bazen beni 4 yaşında gibi hissettiriyor.”
Serdar: “Evet, ama Amerika’da zorunlu eğitim 12 yıl. Biz de o kadar ders aldık. Ama sen hala ‘yapma’ diyor musun?”
Ben: “Yapma! Bunu söylemedim ama içimden geçiyor. Çünkü bazen, 12 yılda öğrenmediğimiz tek şey ‘kendi isteğimizle düşünmek’ oluyor.”
Amerika’daki Eğitimde Çeşitlilik
Amerika’da eğitim sistemi oldukça çeşitli ve her eyaletin kendi uygulamaları var. Hani “standardize edilmiş testler” var ya, o testler de aslında biraz abartılı. Fakat şöyle bir gerçek var: ABD’de eğitimde fırsatlar, her ne kadar daha esnek ve geniş olsa da, buna rağmen bazı çocuklar için zorluklar da yaratabiliyor. Özellikle, ailelerin finansal durumları, çocukların eğitimdeki fırsatlarını doğrudan etkileyebilir. Örneğin, çok zengin bir aile çocuğu, özel okulda okurken, maddi durumu daha sınırlı olan bir çocuğun bu kadar kaliteli eğitime ulaşması çok daha zor olabiliyor.
Kısa İç Ses: “Şimdi de kapitalizm mi devreye girdi? Hadi ya, 12 yıl okula gitmişken öğrenmediklerimi bir de ‘sınıf farkları’ üzerine düşünmeyeyim…”
Zorunlu Eğitimde “Mezuniyet” Anı
Amerika’da eğitim süreci aslında biraz daha uzun sürebiliyor. 12 yıl boyunca öğrendiğimiz şey, bir noktada “başarı” olabiliyor. Yani, “Mezun oldum!” dediğimiz o an gerçekten kritik bir zaman dilimi. Ama…
Bir gün, bu konuda anneme sordum: “Anne, Amerika’da zorunlu eğitim kaç yıl sürecek, biraz araştırdım da 12 yıl diyorlar ama şimdi herkes üniversiteye gidiyor, senin fikirlerin neler?”
Annem: “Evet ama senin gibi bazıları bazen 20 yıl geçiyor, ‘Zorunlu Eğitim 12 yıl mı? Hadi ama!’ diyorlar.”
Ben: “Evet, biz de ‘fikirlerimizi paylaşalım’ diyerek güncel kalmaya çalışıyoruz.”
Sonuç: Zorunlu Eğitim, 12 Yıl Ama Sonsuz Sorular
ABD’de zorunlu eğitim kaç yıl sürer diye sorulduğunda, 12 yıl gibi gözükse de, bir eğitim sürecinin insanları nasıl şekillendirdiğini anlamak hiç de kolay değil. Zorunlu eğitim; 12 yıl, ama aslında bizimle sonsuza kadar kalacak bir süreç. Gerçekten bu 12 yıl, öğretilen derslerin ve yaşanılan zorlukların çok ötesinde bir şeydir.
Bence bu 12 yıl boyunca yaşadığımız her anı değerlendirebiliriz. Zorunlu eğitim süreci, aslında “yetişkinlik” adına çok kritik dersler verir. Ve ben bu yazıyı bitirirken, 12 yıl okuduktan sonra hala 13. sınıfta hissettiğimi fark ediyorum. Yani, bazen, zorunlu eğitim hayatımı anlamlandıran o en kritik soruyu içimde soruyorum: “Bu kadar eğitim ne işe yaradı?”